Een hoek af

Hebben jullie ooit tegen jullie kind gezegd: “Niet teveel je best doen.”? Ik wel dus, en iedereen zou dat wel af en toe eens moeten doen. Dat is gezond.

Sommige mensen overdrijven wel eens in hun best doen, en meestal zijn deze mensen te goed voor deze wereld, want als je niet oppast doe je daarmee jezelf tekort. En mijn zoon is zo iemand, dus probeer ik dat te voorkomen, al weet ik zeer goed, dat de aard van het beestje een beetje doorgegeven is.

Ik heb mij er ook al vaak aan bezondigd, en ouder worden betekent niet altijd wijzer worden, dus af en toe zit ik weer over de schreef te gaan, en daarom herken ik het ook zo goed bij anderen, en maakt het mij bezorgd.

Misschien zou er men in een tijd waarin elke gedragsvorm een etiket krijgt wel een naam kunnen aan geven, maar het is gewoon karakterieel, en daar wordt je grotendeels mee geboren en geef je dus ook door.

En als we elk mens een ziekte-etiket gaan opplakken, gaat iedereen denken dat je er niets kan aan doen, en dat is dus wel zo. Een mens kan veranderen, op voorwaarde dat die dat zelf wilt. Aan jezelf kan je werken, levenslang, als je genoeg zelfkennis hebt, je eigen gebruiksaanwijzing kent, en eerlijk genoeg bent met jezelf.

Maar ook daarbij niet teveel je best doen, want de interessantste mensen zijn nog altijd degene met een serieuze hoek af!

Menselijkheid

Waarom heeft de ene het wel en de andere niet, de “drive” om dingen te veranderen en rechtvaardiger te maken?

Ik heb het al gezegd, onverschilligheid is dodelijk, maar die drang om het juiste te willen doen ook. Want je loopt tegen zoveel muren, je ondervindt zoveel tegenstand, dat het je emotioneel uitput.

Ze noemen je een idealist, een perfectionist, ze zeggen dat je overdrijft en je bij de dingen moet neerleggen. “Loslaten” is het modewoord.

En dat doen de meeste ook, elkaar loslaten, niet meer omkijken, je voeten eraan vegen, en eens een goei pint gaan drinken. Tot de dag dat hen iets overkomt, dan helpt die pint niet meer, en hoor je ze zagen en klagen tot op de maan.

Gelukkig zijn er dan die anderen, die onnozelaars die blijven geloven in een betere en vooral rechtvaardiger wereld, en die wel reageren op een kreet om hulp.

Menselijkheid is geen idealisme of perfectionisme, maar empathie en de drang om het juiste te doen.

De ziel

Verkoop nooit je ziel, zeg ik dikwijls, en daarmee bedoel ik dan, blijf vooral altijd en overal jezelf, blijf trouw aan wat je doet en waarin je gelooft.

Ik vind je lichaam verkopen veel minder erg dan je ziel verkopen, en er zijn er veel meer van het laatste dan het eerste, en men stoort zich ook veel minder aan het laatste dan aan het eerste.

Daarom doe ik ook nooit mee aan wedstrijden al heeft men mij al dikwijls gezegd dat ik dat eens moet doen, met mijn poëzie. Maar wat betekent een prijs uiteindelijk? Vaak is die niet echt relevant voor wat je doet, en meestal zit er o.a. ook één of andere politieke of filosofische overtuiging aan vast, die je in een bepaald hoekje duwt. Dus neen, bedankt, van “mijn ziel” blijft iedereen af!

De ziel

De ziel is in diepste wezen zielig. Op ieders lip slaagt zij
er maar niet in substantie te verwerven.
Begrensd door ene begrip dat loos is, zonder materie
is zij niet meer dan het woord dat haar benoemt
zielsveel, met hart en ziel, zieltogend: niets dan taal.

Daarom raakt dit gedicht aan niets en
slaat bij iedere regel de plank steeds verder mis.
Toch wil ik haar niet missen: meer dan
de som der delen waaruit zij bestaat
verspreid in de oplichtende banen van het brein

Op de monitor van de intensive care
zien wij haar ten slotte wegvluchten in een punt.
Wat achterblijft: het zielloos lichaam
en de zekerheid dat iets verdwenen is
dat niet bestaan kon maar er toch was.

J.Bernlef 

De Tuin van Epicurus

Een goede conversatie, waarbij iedereen aan zijn/haar trekken komt, waar en met wie kan je die nog voeren?!

Niet over koetjes en kalfjes, want dan volstaat het om naar de kapper of op café te gaan. Maar gesprekken zoals die waarschijnlijk destijds in de tuin van de filosoof Epicurus gevoerd werden, over de vraagstukken van het leven en over wat zich afspeelt in de maatschappij.

Ook geen gesprekken onder professoren of met specialisten, maar open conversaties tussen mensen die met elkaar moeten kunnen samenleven, en niet enkel bezig zijn met hun persoonlijke problemen, maar veel verder denken en kijken dan het plaveisel onder hun voeten.

Waar vind ik die tuin van Epicurus? Ik breng wel zelf de wijn mee!

Tuin

in mijn tuin mijn droomgebied
komen sprietjes, knoppen,
kleine blaadjes,
dingen die soms schubbig doen,
driftig uit de aarde kijken.
duizend rulle aardekorrels
moeten wijken, zand rolt weg
’t jonge goed dringt
woest omhoog
met gebalde vuistjes.
mensen willen niet of durven
nauwelijks iets aan.
in mijn tuin gaat alles anders,
plant en bladknop
kruid en zaadjes
zijn gewetenloos
spontaan.

Catharina van der Linden

Mijn dokter heeft mij een aantal jaren terug aangeraden om meer te bewegen, en daarom heb ik gekozen om dagelijks te tuinieren. Geen duur fitness abonnement, geen groepssport, niet doelloos gaan wandelen of joggen, maar tuinieren. Mijn eigen gezonde groenten kweken met hier en daar een bloemetje tussen.

Samen met onze gezondheid is voor mij de natuur ons hoogste goed, en van mijn tuin heb ik ondertussen al een paar serieuze levenslessen gekregen. Het is dus ook een wel een beetje een tuin van Epicurus geworden…

En nu ga ik het onkruid gaan wieden voor het straks te warm wordt! Allee dat is het toch het plan…

When I start to work in the garden I have a definite plan,order in chaos.
After working for an hour I discover the weeds have a plan too!
After two hours I realise the weeds carry out a higher plan of nature.
After three hours I finally understand that we are part of nature…and we should let it have its way.

Hittegolf

Ik beklaag de vrouwen die met dit weer in verwachting zijn, o.a. mijn schoondochter, want ze voorspellen voor volgende week rond de veertig graden!

In de hete zomer van 1976 verkeerde ik ook in die toestand. Gelukkig moest mijn zoon pas in november geboren worden en kon ik toch nog af en toe bewegen. We zijn dat jaar zelfs nog op vakantie geweest naar Oostenrijk, voor de rust en de goede lucht.

Wie nu groenten in een serre heeft, heeft meer problemen dan in open lucht. Voor de druiven van David zal het dan misschien wel weer goed zijn. Hij is bezig met de trossen uit te korrelen (“knippen” zegden wij vroeger), en dat is de kleintjes er tussenuit knippen zodat de rest van de bessen dikker kan worden en rijpen. Hier en daar moet ook een tros helemaal verwijderd hangen zodat ze niet te dicht tegen elkaar hangen. Druiven raak je ook best zo weinig mogelijk aan, tot ze rijp genoeg zijn om op te eten.

Uitkorrelen is een geduldwerk, en ik had er destijds een hekel aan!

Wat mijn kippen er van denken weet ik niet, maar ze leggen al een paar dagen wat minder. Te warm misschien om op een nest te zitten duwen tot er een eitje komt.

De kersen in de tuin die zijn nu, na de aardbeien en de frambozen, ook rijp. Ik heb vandaag de eersten geplukt vooraleer de vogels er mee weg zijn, en ze zijn zoeter dan verleden jaar.

Het weer kan niet voor iedereen en alles goed doen, en het is te nemen zoals het komt, en eigenlijk nog het enige wat rechtvaardig is, want arm of rijk, je staat er machteloos tegenover. Trouwens, vandaag begint de zomer, willen of niet!

Mikmak

Er zijn mensen die je graag hebt, en dan zijn er mensen die je niet moet hebben, en dan zijn er mensen die je onverschillig laten en die je er maar bijneemt op de koop toe.

Maar is dat ook niet zo met eten, met vermaak, met spektakel, met stijl, met ideologie… en waar hangt dat dan van af? En heb je daar eigenlijk iets over te zeggen? En wat vertelt of bewijst dat eigenlijk? Het leven is immers een mikmak van smaken en misschien wel grotendeels de som van toeval en willekeur, zowel van de leven als van de natuur.

Heel die mikmak van smaken en gevoelens is wellicht een mengeling van je opvoeding, ervaringen, genen en wat scheikunde in je lichaam. Onder invloed van medicatie kan je bijvoorbeeld een andere goesting ontwikkelen. Denk maar hoe antidepressiva er in slaagt om je geestelijke toestand terug aan te passen.

Wat je in je leven allemaal tegenkomt is voor een groot deel allemaal toeval en een stukje eigen zoektocht, of toch niet? Of is het enkel proberen overleven op de best mogelijke manier?

Stel dat toeval niet bestaat maar wel vrije wil waardoor je een pad kan veranderen zonder dat het dus voorbestemd moet zijn, en dat je dat allemaal onbewust doet of gedaan hebt, gewoon omdat jij jij bent en dàt het leven is dat bij je hoort. En is er dan nog sprake van vrije wil, of is het eerder je instinct dat je bepaalde keuzes laat maken?

Elk geluk is een kunststuk: de kleinste dwaling frustreert het, de geringste aarzeling verandert het, de kleinste lompheid ontsiert het, de geringste dwaasheid maakt het belachelijk.

Marguerite Yourcenar

Is een gelukkig leven inderdaad een kunstwerk, dat je spontaan tracht te creëren, en toch o zo gemakkelijk ontsierd wordt, dat het haast onmogelijk is om er met een goed gevoel en voldaan op terug te kijken?

De witte periode

Mijn tuin lijkt in zijn witte periode te zitten, en zowel mens als dier lijken volop te kunnen genieten van al wat bloeit en gebloeid heeft. In het insectenhotel lijken af en toe gasten te zitten en de witte bloemetjes van de frambozen en de aardbeien zijn vruchten geworden. Elke dag plukken en smullen!

Spade

Zij bijt het eten uit de grond. Haar snede
keert het bestaansrecht om, vlak bij
de aarde. Wie haar schaafde, smeedde
wil geen gras, wil knol, verteerbaar blad.
Metaal klemt hout. Ooit breken zij hun eden.

Haar meester stoot. Zij steekt, zij doodt. Al wat
het duister zoekt wordt naar het licht geheven.
Zij spreidt een brokkelig bed voor oogstbaar leven.

Geert van Istendael 

In Treatment

“Met drie zelfdodingen per dag en tienmaal zoveel pogingen scoort Vlaanderen anderhalve keer zo hoog als het Europees gemiddelde en dubbel zo hoog als Nederland.” (DS)

Hoe komt dat? Is België een onmogelijk land om gelukkig in te zijn? Of ligt het aan onszelf?

Ik kijk nu al een paar avonden na elkaar naar de serie “In Treatment”, waarin mensen bij de psychiater komen om over hun levenservaringen en problemen te praten, en moet maar weer eens concluderen dat wij het sterkst zijn in zelfbedrog en dat van daaruit de meeste van onze problemen ontstaan.

Mensen willen bovendien de ene kick na de andere beleven, tot ze zo verslaafd zijn, dat ze er depressief van worden en moeten afkicken. Jammer dat ze dat pas inzien en doen wanneer ze volledig instorten. En dat noemen we dan een burn-out, opgebrand dus.

Ikzelf ben ook nog altijd zo onwijs om over mijn limiet aan prikkels te gaan, en heb zopas een weekje verplichte rust genomen. Geen tuinwerken meer en zo min mogelijk afspraken en nieuwe plannen maken. Het kopje leeg maken vooral, want lichamelijk raak ik zelden uitgeput, en dat is misschien een nadeel, want dan blijf je geestelijk maar doorgaan met uitvoeren wat in je hoofd opkomt. En dat is altijd heel veel, want ik doe het allemaal zo graag!

Gelukkig speelde het weer en de regen mijn spelletje mee, en konden we ook daarbij van een depressie spreken. Voor de natuur was dat ook een weldaad, want regen is hard nodig, zeker na een hele droge lente. Overdaad aan zon dus!

Eind goed al goed zeggen ze dan, en uiteindelijk moet elk van ons naar de juiste signalen luisteren of je rijdt jezelf te pletter! En vooral we moeten die slechte cijfers naar beneden krijgen. Toevallig is het momenteel ook examentijd, dus laat ons maar bestuderen hoe we dat het best kunnen doen. Door te schrappen, denk ik, door heel veel te schrappen…