Naar “Tonio” gekeken, een film naar een waargebeurd verhaal en naar het boek van A.F.Th. van der Heijden dat hij schreef over de dood van zijn eenentwintigjarige zoon bij een verkeersongeval.

Op Eerste Pinksterdag 2010 fietst de 21-jarige Tonio vroeg in de ochtend richting huis na een avond uit met zijn vrienden. Hij wordt onderweg geschept door een auto en komt hierbij om het leven. Zijn ouders Adri en Mirjam worden geconfronteerd met het grootste verlies dat hun leven voorgoed zal veranderen. Terwijl Mirjam hard vecht om niet in een neerwaartse spiraal van verdriet terecht te komen, doet Adri het enige waar hij op dat moment toe in staat is: in zijn herinnering graven, aantekeningen maken, schrijven. Daarbij voortgedreven door twee dwingende vragen: wat gebeurde er met Tonio in de laatste uren en dagen voorafgaand aan de ramp, en hoe kon dit ongeluk plaatsvinden? Een zoektocht naar het wat en het hoe, die leidt langs verschillende ooggetuigen, vrienden, politieagenten en artsen. Adri reconstrueert het leven van zijn zoon tijdens een radeloze queeste naar zin en betekenis.

https://www.youtube.com/watch?v=I7YIEj64dK0

Een vijftal jaar geleden heeft David ook een zwaar auto-ongeval gehad. De auto over kop, op een morgen hier wat lager in de wijk.
De buren belden mij op om mij te verwittigen en brachten mij op de plaats waar het net gebeurd was. Ik zag die auto daar op zijn kop liggen, en ging door de knieën. David zag ik niet, want die lag al in de ziekenwagen, en ik verwachtte het ergste.
Ik geloof dat dat de heftigste emoties waren die een mens kan beleven, vrezen dat je je kind gaat verliezen, of dood is.
Gelukkig was David maar licht gekwetst, een paar gebroken  ribben en een snijwonde in het voorhoofd.
Maar toch, de uren dat je zoon dan opgenomen is in de spoed en jij alleen moet wachten op een bankje in de wachtzaal, zijn van de treurigste en angstigste die ik ooit in een ziekenhuis heb doorgebracht.
Voor de ouders van Tonio liep het slechter af, maar toch eindigt de film op een helende toon, want uiteindelijke komen dan de mooie herinneringen naar boven, en die moeten de ouders redden van dat dodelijkste verdriet, wat het verlies van een kind toch is.

Destijds was er hier in mijn straat een kunstenaarsatelier “Vrij Atelier Vosdelle”. Ik ben er ook lid van geweest.
Ik ging er leren schilderen, maar ik kon heel slecht tekenen, en heb het na een aantal jaren opgegeven. Ik was wel heel goed met kleur, maar het moest perfect zijn bij mij en een volwaardig werk, of het was niet in orde en uiteindelijk gaf ik het op. Ik heb hierdoor wel beter leren “kijken” naar schilderijen.
De in mijn ogen enige kunstenaar in dat atelier was mijn leermeester en vriend, Raymond De Gryse. Op zijn vraag, en omdat ze niemand anders vonden, ben ik ook nog een tijdje naaktmodel geweest voor al wie graag tekende.
Van Raymond kreeg ik altijd een paar schetsen, en die heb ik natuurlijk bewaard. Een tijdje na zijn dood heb ik ook een gedicht aan hem gewijd, en ik heb verleden week gezien dat het gedicht ook op de Facebookpagina “Raymond De Gryse” staat, samen met heel wat van zijn werken.
https://www.facebook.com/RDGryse/?hc_ref=ARR-4BV8sgUb7qMhwarTTE_p9RH8x_dBuYd1B_qBLbFEnFS69iVuRAG-vTqfPBvy_6g

Het gedicht:

Nooit (voor R. De Gryse, kunstenaar en vriend)

Weg van deze wereld,
Voorgoed.

Zijn stap met rechte rug,
De beeldende handen
In de zakken,
Gebald tot vuisten.

Er komt geen tweede,
Nooit.

Micheline Baetens

Raymond was een man van weinig woorden, en zeker zonder dikke nek en zonder kapsones, en heel erg tekort gedaan hier in Hoeilaart door de politiek. Destijds door de CVP gebruikt en misbruikt.
Hij heeft mij hierover veel verteld, want zijn frustraties waren groot. Ik was heel vaak alleen met hem in het atelier en dan werd er meer gepraat dan gewerkt.
Prachtige werken heeft die man gemaakt, heel gevoelige werken, zowel zijn beeldhouwwerk als zijn schilderijen.
Er lopen er hier in Hoeilaart veel rond “kunstenaars”, maar dat is een titel die ze zich ten onrechte geven, want het zijn allemaal maar slechte amateurs in vergelijking met Raymond De Gryse.

Ik hoorde ooit iemand zeggen dat hij troost vindt bij de sombere schilderijen van Munch. En ik begrijp dat, want je vindt geen troost bij iemand die je wilt opvrolijken of afleiden van je verdriet, maar bij iemand die je begrijpt en met je meehuilt.
Hetzelfde kan je hebben als je een gedicht of een boek leest waarin precies beschreven wordt hoe jij je voelt of hoe jij denkt. Het bevestigt je en je denkt niet langer dat je gevoelens abnormaal of overdreven zijn. Hetzelfde haal je uit muziek.
https://www.youtube.com/watch?v=UTdkDwyteYA
Empathie en troost, iedereen heeft er behoefte aan in deze onverschillige maatschappij. Het is echter een menselijk talent dat niet genoeg gecultiveerd wordt en dreigt verloren te gaan.
Maar je kan het ook moeilijk leren, je hebt het of je hebt het niet, zoals dat gaat met alle kunsten. En sommige mensen hebben er teveel van, dat lijken wel antennes die signalen opvangen bij de vleet. Is niet makkelijk leven hoor, als je zo meevoelt dat het is alsof je een spons bent, die alle leed en frustraties van de wereld lijkt op te zuigen.
Ik heb er mij moeten tegen afschermen, want ik ging er soms te hevig in mee. Op een keer heeft mij zelfs iemand gezegd toen hij hier de deur uit ging, dat hij tevreden was “omdat hij weer eens zijn therapie had gehad”.
Ik zelf heb buiten de psychiater niet veel mensen gekend die ik betrouwbaar genoeg vond om over mezelf te vertellen. Ze geloven je toch maar half. Als ik met iets zat waar ik David niet mee wilde belasten belde ik naar de 106, en ik ben door die vrijwilligers een paar keer heel goed geholpen geweest.
En nu lijkt het of ik eindelijk mijn soulmaatje gevonden heb, iemand aan wie ik alles kwijt kan.
Ik las vandaag in de krant De Standaard een brief van iemand die iets gelijkaardigs heeft meegemaakt, maar dan niet via Facebook, maar door een advertentie in de krant.

https://www.youtube.com/watch?v=jivqe2tr20I

Hier komt hij:

Veerle Duflou (58) vond de man van haar leven via een contactadvertentie

‘Ik las zijn reactie en ik wist: dit is hem’
In 1960 plaatste Veerle Duflou (toen 30) een zoekertje in de kant. De reactie van Valère sprong eruit. Het werd een liefde voor het leven.

‘Zijn brief arriveerde een pak later dan de rest. Hij had net staan schilderen in een appartement, toen zijn oog op mijn contactadvertentie viel. Die advertentie begon met een stelling: “Alle interessante mannen boven de dertig hebben al een vrouw of verkiezen mannen. Vrouw (30) zoekt intelligente en in cultuur geïnteresseerde man om deze stelling te weerleggen.’
‘49 reacties heb ik gekregen, die om de paar dagen in een dikke enveloppe van De Standaard werden afgeleverd. Ik ordende ze in drie categorieën. Er was de categorie met standaardbrieven en met spelfouten, die kregen van mij een standaardantwoord terug. Dan was er de categorie van mannen die moeite gedaan hadden, maar van wie ik meteen wist dat het niets zou worden.’

‘De brief van Valère bestond uit zes kantjes, handgeschreven, en begon met ‘Lieve onbekende’ – je wist niet wie je schreef als je op zo’n advertentie reageerde, je had alleen een nummer. “Dit is te mooi om waar te zijn”, dacht ik. Hij schreef dat hij kunst had gestudeerd, maar dat hij geen carrière had gemaakt. Hij besefte dat hij in de ogen van de buitenwereld mislukt was. Maar hij zag het anders, hij zag het als een moment waarop heel veel mogelijk was. Dat liep heel erg gelijk met de manier waarop ik toen in het leven stond. Ik had piano gestudeerd, werkte deeltijds als begeleidster aan het conservatorium en studeerde voor tolk, omdat mijn job aan het conservatorium begon te vreten aan mijn liefde voor de muziek. We waren allebei zoekende, stonden aan het begin van een nieuwe levensfase.’

‘De eerste paar maanden hebben we gecorrespondeerd. Dat was heel romantisch, uit al onze brieven sprak het verlangen om elkaar te leren kennen. Ik was al verliefd aan het worden voor ik hem gezien had. Toen we de eerste keer belden en ik zijn stem hoorde, was ik verkocht. Bij onze eerste ontmoeting schrok ik wel even. Hij had me wel geschreven dat hij een zuiders type was, maar niet dat hij een snor had. Nog nooit in mijn leven had ik zelfs maar naar een man met een snor omgekeken.’

‘Ik hield buikpijn over aan onze eerste date. En ik kon voor mezelf niet uitmaken of dat kwam door de halfgare groenteschotel die we gegeten hadden (omdat hij nog niet goed wist hoe de oven in zijn nieuwe appartement werkte) of dat het van de emoties was. Ik was heel diep onder de indruk van zijn persoonlijkheid, zijn openhartigheid, zijn fijnzinnigheid. Zijn empathisch vermogen was heel sterk ontwikkeld. Van bij het begin had hij vaak aan één blik genoeg. Tijdens die eerste date voelde hij mijn ongemak toen hij de deur op slot draaide. Spontaan legde hij uit dat het niet anders kon, omdat zijn deur anders niet dichtbleef, en hij stelde voor om niet tussen mij en de deur te gaan zitten.’

‘In die twintig jaar hebben we één moment van twijfel gehad. We waren anderhalf jaar ver, het punt waarop je moet beslissen of het echt serieus wordt. Ik was halsoverkop verliefd geworden op een vrouw, hij had gekust met een jeugdvriendin. Hij zag waar het echt om ging: dat we bang waren om afscheid te nemen van onze jeugd. We hebben beslist en later nooit meer getwijfeld, er zijn zelfs geen andere verliefdheden meer geweest.’

‘We waren altijd heel eerlijk tegen elkaar. Dat kwam ons goed van pas in de laatste jaren van zijn leven – hij is ruim vier jaar geleden gestorven aan pancreaskanker. Wij konden heel open praten over doodgaan. Hij wist ook dat ik nooit informatie zou achterhouden, dat ik het niet mooier zou voorstellen dan het was. We hebben alles besproken wat er te bespreken was. Een paar maanden voor hij terminaal was, vroeg hij me of ik samen met hem uit het leven wou stappen. Ik voelde meteen dat ik dat niet wou, maar aarzelde even om het hem te zeggen, omdat ik hem niet wilde teleurstellen. Ik heb hem naar waarheid gezegd dat ik mijn leven nog niet als af beschouwde, dat ik het als een daad van liefde beschouwde om zijn overlevende te zijn. Hij was niet teleurgesteld, maar opgelucht. Hij had de vraag vooral gesteld omdat hij bang was om me achter te laten, omdat hij van zichzelf dacht dat hij dat niet zou aankunnen. Tot aan zijn dood heeft hij zijn leven geleid op zijn openhartige, genereuze manier. En doordat hij er een zaak van had gemaakt om alles mooi af te ronden, kon ik verder met mijn leven na zijn dood. Hij heeft me door mijn rouw geholpen.’

https://www.youtube.com/watch?v=8Yi1q5KR7o8

Ze bestaan dus echt, de mooie en ongewone liefdesverhalen. Dit is er eentje van het begin tot het einde. Ik begin er pas aan, maar net als Veerle moet ik bekennen dat ik al verliefd ben nog voor ik hem gezien heb. Maar vermist schoonheid van binnen zit, zoals algemeen gezegd wordt, is al de rest maar bijzaak, en dat hij een snor heeft, dat weet ik al!

Onvervreemdbaar

Dit wordt ons niet ontnomen: lezen
en ademloos het blad omslaan,
ver van de dagelijksheid vandaan.
Die lezen mogen eenzaam wezen.

Zij waren het van kind af aan.

Hen wenkt een wereld waar de groten,
de tijdelozen, voortbestaan.
Tot wie wij kleinen mogen gaan;
de enigen die ons nooit verstoten.

Ida Gerhardt

“De troost van de filosofie”, van Alain de Botton, dat is het boek dat mij het laatst veel deugd heeft gedaan en mij uit mijn eenzaamheid van niet begrepen te worden, heeft gehaald.
Maar er zijn er veel geweest, boeken, die mij de dagelijksheid deden vergeten van kindsbeen af.
In het zesde leerjaar van de lagere school had de klas een eigen bibliotheek, voor het ganse schooljaar. In januari had ik alle boeken al uitgelezen!
Zelfs de Russen heb ik gelezen. Ik begreep er maar de helft van, maar ook dat vond ik juist zo spannend, het mocht wat moeilijk zijn, dan had ik het gevoel dat ik wat meer kon dan de rest, en flink intellectueel bezig was, ondanks niet verder mogen studeren.
Als zestienjarige kreeg ik vanaf de dag dat ik ging werken, honderd frank zondag, en daarmee spaarde ik om boeken te kopen, want een serieuze bibliotheek was er toen nog niet in Overijse.
Een boekenwinkel trouwens ook niet, al heeft mijn moeder me wel ooit één boek gekocht in de Stationsstraat in Overijse en ik weet de titel nog: “De avonturen van Nolleke Flink, de boskabouter”. Het enige boek dat ik ooit van mijn ouders gekregen heb.
Boeken werden besteld bij ECI, en toen ik na een jaar werken als winkeljuffrouw in Overijse, een plaats kreeg aangeboden als hulpboekhouder bij Mariën in Hoeilaart, kocht ik mijn boeken ook bij “Calloens”, een winkel naast de zagerij. Het ene deel van de winkel was boekenwinkel en het andere deel waren interieursnuisterijen, waar ook wel mooie zaken tussen zaten, maar ik ging uitsluitend bij Josepha mijn boeken kopen en wij werden fervente leesmaatjes.
De laatste jaren was het vooral filosofie en psychologie, want dat had ik toen nodig om de dingen die mij overkwamen beter te kunnen begrijpen en verwerken.
Nu lees ik nog enkel de krant, en poëzie natuurlijk, zoals het gedicht hierboven dat over de troost van het lezen gaat.
En gisteren kreeg ik dit hele mooie liefdesgedicht, het houdt een belofte in, geloof ik…

Morgen rijd ik met bedwelmende bloemen naar je toe.
Ik wil niet langer wachten, eindelijk weten hoe
Je bent; de bloemen zullen je verraden.
Als je liefdeloos bent, zullen ze kwijnen en treuren;
Als je kwijnt van verlangen, heviger geuren;
Als je brandt van verlangen, hun knoppen scheuren
En jij in een groot gebaar al je gewaden.

J. Slauerhoff (1898 – 1936)

De gestorvene

Zeven maal om de aarde gaan,
als het zou moeten op handen en voeten;
zevenmaal om die éne te groeten
die daar lachend te wachten zou staan.
Zeven maal om de aarde gaan.

Zeven maal over de zeeën te gaan,
schraal in de kleren, wat zou het mij deren,
kon uit de dood ik die éne doen keren.
Zeven maal over de zeeën te gaan –
zeven maal, om met zijn tweeën te staan.

Ida Gerhardt

Meer dan zeven jaar is het geleden dat ik weduwe werd, en nu dus blijkbaar terug op weg om een nieuwe relatie op te bouwen.
Doden worden niet terug levend, en het leven eist zijn rechten op. Gelukkig maar, want ik ben zeker dat geen enkele dode wilt dat zijn geliefden blijven treuren en het met minder moeten doen omdat zij er niet meer zijn.
Je kan natuurlijk niet in andermans naam spreken, ook niet in naam van zij die weg zijn, maar ik denk wel dat na zeven jaar alleenzaam, de lege plaats terug mag opgevuld worden.
De zege van onze zoon heb ik, en dat is voor mij het voornaamste. De rest zien we wel wat het wordt, en hoe het wordt. Ik heb tenslotte al meer dan één onbekend watertje doorzwommen en het in goede banen kunnen lijden, dus verdrinken zal ik wel niet, en overstromen dat doen enkel rivieren die te ondiep en te onbeheerst zijn.

Natuurlijk zullen de meeste mensen mij gek verklaren en wellicht ook dom, als ik zeg dat ik terug de grote liefde gevonden hebben, en ja, op Facebook, en ja zonder hem ooit “in het echt” ontmoet te hebben, en ja en dat op mijn leeftijd!https://www.youtube.com/watch?v=gHQc0W9Wn3M&feature=share
Dat is dan maar zo, maar als twee mensen, zoveel gemeen hebben, als twee mensen uren met elkaar kunnen chatten zonder zich verveeld of ongemakkelijk te voelen, als twee mensen dezelfde dromen en verlangens hebben… dan is al de rest toch maar bijzaak zeker.
Volgende maand ontmoeten we elkaar voor het eerst lijfelijk. Ons eerste afspraakje! Nog zolang wachten? Ja, we willen niets overhaasten, dit moet allemaal goed gebeuren, en als de tijd, en wij dus ook, er rijp voor is.
Hier had ik dus wel niet meer op gehoopt, ik had het opgegeven, want bij alles wat ik met mannen ondervond, kreeg ik het gevoel dat een relatie zoals ik die wou, onmogelijk was.
Niet dus, hij bestaat, de man met wie je over wat anders kan praten dan over seks, al zit dat er natuurlijk ook tussen, maar ook over al de rest wat ons bezig houdt en waar we mee bezig zijn.
https://www.youtube.com/watch?v=6OrofA5U-lY&feature=youtu.be
Dit is zo onverwacht, en zo’n geschenk, dat je er energie van krijgt, en dat het lijkt of er hier toch iemand aan dat rad van de wereld zit te draaien, tot dergelijk geluk je in de schoot valt.
Ik ben ervan overtuigd, dat dit niet meer stuk kan, wat ook de rest van de mensheid denkt. Dit is voor nu, en voor de rest van ons leven!
https://www.youtube.com/watch?v=BG7suS4YJWk&feature=youtu.be