BOEK: Het geheime boek van Sinterklaas

‘Het geheime boek van Sinterklaas’ vertelt de geschiedenis achter de sint
De ware toedracht van Sinterklaas en Piet

De Standaard – Inge Schelstraete – 02.12.2019

Kent u het geheim van Sinterklaas? Dan bent u oud genoeg om ‘Het geheime boek van Sinterklaas’ te lezen, met nog meer geheimen over leven en werk van de kindervriend. ‘Hij wordt er alleen magischer door’, vindt illustratrice Sassafras De Bruyn.

Het geheime boek van Sinterklaas is een boek voor kinderen, maar wel voor kinderen die groot genoeg zijn om hét geheim van Sinterklaas te kennen en het niet aan jongere broers en zussen te verklappen. En voor hun ouders, want de Nederlandse schrijfster Floortje Zwigtman en de Belgische illustratrice Sassafras De Bruyn verzamelden een schat aan verhalen over de man die ooit als bisschop aan zijn carrière begon, zijn uitgebreide netwerk van helpers (niet allemaal menselijk, laat staan Afrikaans) en zijn verre neven en nichten.

Het boek schrijft zo de geschiedenis van een traditie die al eeuwen oud is, maar in die tijd ook een paar reboots en spin-offs heeft gekend, om het in blockbusterterminologie te zeggen. ‘Floortje heeft behoorlijk veel historische research gedaan’, zegt De Bruyn, bekend van de portretten-met-een-verhaal die ze in Iedereen beroemd tekende. ‘Ik had de dankbare taak om de grappige en verrassende teksten die ze me toestuurde te illustreren.’

Zelf was ze het meest verrast dat er niet één, maar veertien heilige Nicolazen bestonden. ‘De Turkse heilige Nicolaas van Myra is wel een beetje bekend, denk ik. Maar veel legenden die aan hem worden toegeschreven, gaan eigenlijk over Nicolaas van Sion. Van de veertien heilige Nicolazen hebben er drie bijgedragen tot de figuur van Sinterklaas: Nicolaas de Pelgrim, Nicolaas van Myra en Nicolaas van Sion.’

Kerstkameel

Daarmee beantwoord je nog maar de vraag waar de Sint vandaan komt. Tegenwoordig heeft hij een uitgebreid netwerk neven en nichten, die ook in het boek aan bod komen. Santa Claus, de kerstman, is de bekendste. Maar Italiaanse kinderen krijgen hun cadeautjes van de heks Befana, Spaanse van de Drie Koningen, en christelijke Syrische kinderen van een kerstkameel.

‘Al die verhalen hebben toch dezelfde wortels’, zegt De Bruyn. ‘Zo komt Befana langs op 6 januari, Driekoningendag. Volgens de legende was zij een oude vrouw die op een winteravond het bezoek kreeg van drie mannen op kamelen. Ze ontving hen zo gastvrij dat zij haar de volgende ochtend uitnodigden om mee cadeautjes te brengen aan Jezus. De overdreven propere Befana weigerde omdat ze haar huis wou poetsen, kreeg daar spijt van en reisde hen achterna met een mand vol cadeautjes. Zij arriveerde te laat, maar deelde haar cadeautjes toch uit.’

‘Er zijn veel overeenkomsten in hoe de cadeautjes worden gebracht: zowel Italiaanse als Amerikaanse kinderen hangen bijvoorbeeld een sok aan de schouw. Het zijn ook altijd winterfeesten. Dat gaat natuurlijk terug op volkstradities: mensen vreesden dat de winter zou blijven duren en brachten een offer aan goede en kwade geesten opdat de lente vlug zou terugkeren.’

De helpers van de sint verschillen behoorlijk, maar begonnen vaak als boeman aan hun carrière. ‘In Oostenrijk en omstreken heb je de Krampus, een gemaskerde in vodden geklede figuur met een ketting. In Tsjechië word de heilige Mikulas bijgestaan door Cert en Andel, een duivel en een engel. Ook in Duitsland komt Sinterklaas nog vaak langs met duivels die stoute kinderen straffen.’

Het kinderfeest heeft in de geschiedenis ook onder vuur gelegen van protestanten die niet tuk waren op katholieke heiligen, of van pedagogen die vonden dat kinderen morele lessen moesten krijgen voor ze mochten snoepen. Dat brengt ons bij de huidige heisa over Zwarte Piet. Niemand wil vandaag de rol van boeman op zich nemen. En de Zwarte Piet die nu ter discussie staat, een Afrikaan in een pagepakje, werd pas in 1850 door de onderwijzer Jan Schenkman bedacht.

‘Ik denk dat het een troef is van dit boek, dat we de discussie over Zwarte Piet niet uit de weg gaan, maar ze historisch kaderen’, zegt De Bruyn. ‘Als je ziet hoeveel Sinterklaas en Piet veranderd zijn in de loop van de eeuwen, zul je het niet zo gek of bizar vinden dat hij alweer evolueert.’

Sint in een raket

‘Schenkman liet de sint ook in een stoomboot reizen, toen een hypermodern transportmiddel. Ik kan me voorstellen dat sommigen hun bedenkingen hadden bij die nieuwlichterij. Het is alsof je nu een verhaal zou maken waarin Sinterklaas in een raket reist.’

‘Ik denk dat de discussie gerelativeerd zou worden als meer mensen deze verhalen kenden. Je begrijpt de figuur van Sinterklaas veel beter’, zegt ze, alsof hij bij ons staat. ‘Maar ik geloof nog altijd in de sint! Het is niet omdat je meer over hem weet, dat zijn legende kleiner wordt. Hij is nu magischer dan ooit, voor mij.’

Inge Schelstraete

Brief aan Sinterklaas

Alleenstaande dame zoekt een lief,
Liefst eentje met het hart op de tong
En het verstand op de juiste plaats.

Lieve Sint, het hoeft geen nieuwe man te zijn,
Maar wel een open geest
En met veel gevoel voor humor.

Soms moet hij wel tegen een stootje kunnen,
Én hij moet zeker van katten houden,
En natuurlijk heel veel van mij!

Dank u Sinterklaas,
De groetjes,
Ook aan Zwarte Piet.

Micheline Baetens – 17 november 2014

 

Over katten

Op algemeen verzoek nog eens een grondige analyse van de impact van katten op onze vogels, Geachte Lezers, Beste Vrienden. Dit naar aanleiding van het nieuws dat het buitenlaten van katten onwettig zou kunnen zijn. Ik kreeg de vraag van Radio 1 om daar als vogelliefhebber mijn licht over te laten schijnen. Veel plezier met de lectuur van dit traktaat.

Met een juridische handigheid en extreem biologisch buigwerk zijn twee Nederlandse advocaten tot de conclusie gekomen dat het illegaal is om huiskatten buiten rond te laten lopen. Ze baseren zich daarvoor op artikels uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen die zeggen dat alle handelingen die het voortbestaan van bedreigde soorten in het gedrang kunnen brengen, onwettelijk zijn. Omdat ze ervan uitgaan dat huiskatten door het eten van vogeltjes bedreigde soorten in het gedrang kunnen brengen, bestempelen ze het buiten laten van katten door hun eigenaars als een illegale praktijk.

https://www.demorgen.be/nieuws/komt-uw-kat-buiten-dan-overtreedt-hij-europese-regels~b735b8e2/?fbclid=IwAR3q0kbwcnBDhrPU0sUYM6CX2CSO3Skf8cRIenIXWF3HpAe7dMzGiNiz6Uw&utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=facebook

Juridische haarkloverij zou je kunnen zeggen, maar daar zijn juristen nu eenmaal goed in. Ze testen de limieten van wat er uit de kokers van de wettenmakers is gekomen. Dat is hun goed recht. Het naar hun hand zetten van elementaire biologische regels is dat minder.

Een aantal jaren geleden heb ik op vraag van de Vlaamse administratie voor Dierenwelzijn een analyse gemaakt van de impact van de Vlaamse huiskatten op Vlaamse vogelpopulaties. Omdat er geen binnenlandse studies beschikbaar waren, verdiepte ik me in de buitenlandse vakliteratuur (vooral uit Groot-Brittannië en de Verenigde Staten). Ik extrapoleerde de gegevens daaruit naar de ongeveer 2 miljoen huiskatten in Vlaanderen. Mijn analyse klokte af op 55 miljoen vogels die elk jaar door Vlaamse huiskatten gevangen worden.

Dat lijkt een gigantisch aantal, maar het probleem is dat niemand zelfs maar bij benadering weet hoeveel vogels er op elk moment in Vlaanderen vertoeven. Vormt die 55 miljoen 0,00001 procent van het totale bestand of 0,1 procent? Het impliceert een wereld van verschil in impact op vogelpopulaties. Maar gezien de stroom van trekvogels die er sommige dagen over ons land trekt – vele miljoenen op één dag – lijkt 55 miljoen stuks op jaarbasis geen bedreiging voor onze vogels te betekenen.

Die stelling wordt gesteund door het gegeven dat de top-drie van in Engeland door katten gevangen vogels gevormd wordt door de huismus, de pimpelmees en de merel. Alvast de laatste twee lijken het de jongste tijd goed te doen, mede door het feit dat veel mensen hun tuinen almaar vogelvriendelijker laten worden. Wat huiskatten wegvangen is dan verwaarloosbaar. De impact van de mens op onze vogels is zonder twijfel véél groter: habitatverlies, gebruik van pesticiden (waardoor insectenpopulaties crashen) en chronische vogelliquidaties tijdens de trek eisen een enorme tol.

Vangen huiskatten zeldzame vogels? Dat zal heel af en toe wel eens gebeuren. De kat van een verre buurt bracht vorig jaar een blauwborst mee naar huis, een vrij zeldzaam vogeltje dat het hier in de Waaslandpolders goed doet en duidelijk een populatietoename kent. Dat de kat een blauwborst ving, zegt meer over de blauwborstpopulatie dan over het effect van katten op zeldzame vogels.

Daarenboven hebben alle katten, zoals zo goed als alle dieren, pissebedden en wormen inbegrepen, een individuele persoonlijkheid. Er zijn katten die perfect binnen kunnen blijven en andere die naar buiten moeten. Er zijn designerkatten die gemaakt lijken om de hele tijd in een zetel te liggen, maar die ’s nachts muteren tot gepatenteerde zwervers die kilometers ver van huis gaan. Er zijn katten die nooit jagen en andere die jagen uit gewoonte, zelfs als ze geen honger hebben. Er zijn goede jagers en slechte jagers. Een eventuele verplichting om huiskatten permanent binnen te houden zal veel kattenleed veroorzaken. De asielen kunnen de toestroom nu al niet meer aan – de campagnes tot verplichte sterilisatie van katten moeten hun effect nog hebben.

Zwerfkatten zijn een ander verhaal. Ik zou durven pleiten voor maatregelen om problematische zwerfkatten op zijn minst lokaal te elimineren. Zwerfkatten kunnen een probleem vormen voor zeldzame vogels, zoals weidevogels die op de grond broeden. Zwerfkatten moeten goed kunnen jagen om te overleven. Ze kunnen niet overal profiteren van goed menende, maar fout geïnspireerde bijvoederacties. Die kunnen trouwens onverwachte neveneffecten hebben. Ik hoorde gisteren een verhaal over vadsige vossen in een Vlaams stadspark die zoveel katteneten vinden dat ze niet meer moeten jagen.

Het veelgehoorde verhaal dat Australië drastisch tegen katten gaat optreden, heeft veel meer te maken met verwilderde katten dan met huiskatten. Australië is vergeven van de zwerfkatten die zelfs geen enkele link naar menselijke activiteit meer hebben. Ze zijn pas enkele honderden jaren geleden met blanke kolonisten op het continent toegekomen. In Australië wemelt het van de al dan niet zeldzame diersoorten die nooit iets als een katachtige predator hebben gekend. Veel zeldzame vogels, vooral op eilanden, kunnen zelfs niet of amper vliegen. Als daar katten terechtgekomen, en het gebeurt, is de ravage niet te overzien. Het is begrijpelijk dat de Australische autoriteiten een grote verdelgingsactie van verwilderde katten plannen. Anders dreigen ze veel zeldzame inheemse dieren kwijt te spelen.

Mogen wij onze huiskatten dan hun gang laten gaan? Voor mij mag de populatie beduidend verminderen. Twee miljoen beesten van katkaliber op een kleine oppervlakte als Vlaanderen is van het goede te veel. De sterilisatiecampagnes zullen hier hopelijk hun werk doen. Maar mensen gaan bestraffen omdat ze hun huiskat buiten laten lopen, is meer dan een brug te ver. In de biologische logica vormen huiskatten bij ons geen bedreiging voor zeldzame dieren, waardoor hun buitenactiviteit niet onder de regelgeving van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen valt. Geen enkele jurist gaat dat hard kunnen maken in een rechtbank. Ondertussen is er veel paniek en onrust gezaaid in de wereld van kattenliefhebbers. Als dat de bedoeling was, is de missie geslaagd.

Dirk Draulans – 29.11.2019 – Facebook

Een kommetje vol

Dat melkmuiltje
zit hier,
met zijn zwart smoeltje
en fluoriderende oogjes,
te smeken om melk,
en als ik
nu ook nog
een kusje mag,
krijgt hij
een kommetje vol.

Micheline Baetens – 30.10.2018


 

Billy Joel

Verliefden

Verliefden
lijken altijd een beetje
op buitenaardse wezens,
enkel per toeval
op aarde gedropt
waar zij
niet thuis horen,
en ook niet
wezenlijk echt
aanwezig zijn.

Micheline Baetens – 26.09.2018

Liefde

Liefde
Maakt niet gelukkig
Daarvoor
Is liefde niet bedoeld
Maar om van elkaar
Te houden
Ook als we
Ongelukkig zijn.

Micheline Baetens ~ 06.10.2018

Wat is er erger

Soms zijn mensen bang
om alles te verliezen
door zichzelf te zijn.

Maar zeg nu zelf,
wat is er erger
dan jezelf te verliezen?

Micheline Baetens – 31.10.218

Een kostbaar goed

Kerstmis nadert, hoed u voor de Grote Verbinders

Waarom eenzaamheid (soms) een kostbaar goed is.

Bijna de helft van de Belgen voelt zich soms tot altijd eenzaam, zo blijkt uit het Nationale Geluksonderzoek van de UGent eerder dit jaar. Meteen het sein voor de pers, de VRT voorop, om die eenzaamheid verder tot onderwerp van de maand uit te roepen, zeker gezien de Warmste Week met rasse schreden nadert.

Maar wat is eenzaamheid eigenlijk? Het is niet hetzelfde als het fysieke alleen zijn, maar eerder een gevoelsmatige ervaring van geen contact hebben met de andere(n), op zijn eentje tegen de wereld aan moeten kijken. Alleenstaanden kunnen dat gevoel hebben, maar ook huisvaders en huismoeders, mensen met een druk beroepsleven en zogezegd veel sociale contacten, kinderen, pubers, kortom: iedereen. Depressie en burn-out zijn niet het ‘voorrecht’ van wie alleen door het leven gaat, integendeel, het zijn dikwijls de anderen die ons deprimeren (J.P. Sartre: ‘L’enfer, c’est les autres’). Vraag: is eenzaamheid dan wel zo abnormaal? Of straffer: is dat niet net het moment van naaktheid, dat we in de spiegel kijken en met onszelf geconfronteerd worden? Is eenzaamheid niet eerder iets waar men mee moet leren omgaan, misschien zelfs koesteren, eerder dan te remediëren?

Rozengeur en maneschijn

Music for Life, 2011

Helaas, de psychologen en geluksspecialisten willen ons ervan af helpen. Het betreft namelijk een emotionele verkoudheid, zegt Luc Goossens, professor psychologie aan de KU Leuven en eenzaamheidsexpert. Atsjie, gezondheid. Prof. Dirk De Wachter heeft meteen een prima medicijn klaar, genoemd De Grote Verbondenheid. Telkenmale rond Kerstmis wordt er een soort klopjacht op eenzamen georganiseerd, komt allemaal in de ronde en knuffelen maar. Maar laat ‘verbondenheid’ nu het begrip zijn dat politici van allerlei slag doorlopend gebruiken om mensen plat te lullen, tegenstellingen te verdoezelen en het rozengeur en maneschijn te prediken. Bizar dat ook De Wachter daar nu mee af komt.

Laten we om te beginnen maar een enorme begripsverwarring rond ongeluk en eenzaamheid uit de wereld helpen. Ten eerste zijn er objectieve, materiële oorzaken van eenzaamheid die relatief makkelijk op te lossen zijn. Wachtlijsten in de zorg, alleenstaande moeders die met 40 euro per week moeten rondkomen, gepensioneerden idem dito, mensen die in de dakloosheid terecht komen door tegenslag…: het sociale isolement ingevolge armoede, gewoon geen geld hebben om aan wat dan ook deel te nemen, is een schrijnend euvel waar onze maatschappij haar verantwoordelijkheid moet opnemen. Daar hebben we geen psychologen voor nodig, alleen vijf minuten politieke moed.

In de Warmste Week domineert het collectief sentiment maar komt de kritische ratio in de koelkast terecht, alsof het systeem vrijuit gaat en we alleen maar ons goed hart moeten laten spreken.

Een tweede aspect van vereenzaming is het moderne individualisme, de rat race naar de top, het Facebook-exhibitionisme van het verplichte geluk, geen tijd meer hebben om in relaties te investeren, ja, dat maakt een mens eenzaam. Jongeren verliezen zich in het collectieve disco-gedaver om aan de eenzaamheid te ontsnappen, en komen nog eenzamer buiten, waarna ze soms naar de spuit grijpen. Kunnen psychologen hier helpen? Neen, het betreft een maatschappelijk probleem, een mentaliteitskwestie die met veel kritisch inzicht moet bejegend worden, want er loopt echt van alles mis.

Maar andermaal, professor De Wachter predikt de Grote Verbondenheid, het wij-gevoel van de kerstmarkten en de glühwein, waardoor bijvoorbeeld mensen kaarsjes gaan branden en stille optochten houden na een terreuraanslag. Deze uitnodiging om niét na te denken, niét te reageren, niét te polariseren, sla ik beleefd maar kordaat af. We hebben misschien niet meer maar af en toe wat minder verbinders nodig. In de Warmste Week domineert het collectief sentiment maar komt de kritische ratio in de koelkast terecht, alsof het systeem vrijuit gaat en we alleen maar ons goed hart moeten laten spreken. De ratio die me bijvoorbeeld zegt dat bedelacties voor kankeronderzoek of een duur medicijn wijzen op een systeem dat niet werkt. Soms is on-verbondenheid nodig om dingen op te merken. Zie ook paragraaf drie.

Het gezellige socialisme

Net nu een 600-koppige Belgische handelsdelegatie in China is gearriveerd om bier en chocolade te verkopen, waarbij iedereen is ingepeperd dat het woord Hongkong dient te worden gemeden, valt ons ook het ongeëvenaarde collectivisme van de Chinese maatschappij weer op. Kan een Chinees eenzaam zijn? Moeilijk, zo lijkt. Van jongs af wordt zelfs het samen kakken aangemoedigd in groepstoiletten, men is nooit alleen want dat op zich is verdacht en asociaal. Deze communistische visie op eenzaamheid, als een uitwas van het kapitalisme, werd in een zachtere vorm toegepast door ene Steve Stevaert, de man van 1001 oneliners zoals ‘het socialisme zal gezellig zijn of niet zijn’.

Voor Stevaert was de gratis bus niet alleen een kwestie van zich kosteloos verplaatsen, maar ook een middel om veel mensen op de bus te krijgen: het openbaar vervoer moest de massa bij elkaar brengen, onder het welziend oog van de ex-cafébaas die in Hasselt zonder oppositie regeerde. De totalitaire trekjes van de verplichte gezelligheid kwamen pas later onder de aandacht, maar op dat moment was Steve God, en het socialisme dé ultieme meta-ideologie die elke vorm van vereenzaming uitsloot. En meteen ook elke vorm van kritiek.

Frank Vandenbroucke stond eenzaam binnen de partij, alleen al omdat hij goed kon rekenen en in het sprookje van Steve niet meeging.

Het socialisme (van het Latijn socius, gezel) is per definitie consensueel. Ook al verrijkt de partij-elite zich, er is een zogenaamd streven naar gelijkheid die materieel is maar tevens een mentale discipline inhoudt. Solidariteit vereist ook dat je je mond houdt. Wie dat allemaal zo niet begrepen had en de gratis-politiek van Steve ongenadig de grond in boorde, was de ongezellige eenzaat Frank Vandenbroucke. In het Canvas-programma ‘Wissel van de macht’ (soms brengt de VRT ook wel eens iets deugdelijks) analyseert journalist Marc Van de Looverbosch hoe de SP.A helemaal in de greep kwam van Stevaerts Sinterklaaspolitiek en geen enkele kritiek daarop duldde. Frank Vandenbroucke stond eenzaam binnen de partij, alleen al omdat hij goed kon rekenen en in het sprookje van Steve niet meeging. Daarmee was zijn lot als politicus bezegeld.

Terugkomend op de vraag: bestaan er eenzame Chinezen? – Ja, vermoedelijk wel, we kennen er een paar, zoals dissident Huang Qi, tot 12 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens het beheren van een regimekritische blog. Voorwaar een onsmakelijke kerstkalkoen, die Huang Qi, iemand die zich niét verbonden voelt met de mainstream. Wat zou professor De Wachter daarmee aanvangen.

De eenzaamheid van de priemgetallen

Zo heet de roman van Paolo Giordano uit 1982. De geluksvraag komt uiteindelijk neer op de vraag hoe men met eenzaamheid kan omgaan, niet hoe hem te elimineren in allerlei dubieuze verbondenheidsdoctrines of collectivistische ideologieën.

Dat heeft te maken met verstand en inzicht. Is een plant gelukkig, voelt een sanseviera zich eenzaam op de vensterbank? Neen, daarvoor is (zelf)bewustzijn nodig. Het existentialisme van Nietzsche, Kierkegaard, Heidegger en Sartre beklemtoont die mogelijkheid om de eenzaamheid te sublimeren door er een kritische observatiepost van te maken en een spoor achter te laten. Schrijvers gewagen wel eens van de eenzaamheid als een goudmijn. Ik moet dat vanuit persoonlijke ervaring beamen: schrijven doe je in afzondering en een eenzaam leven scherpt de pen. Maar ook brood bakken, tomaten kweken, een pianostuk instuderen, het maken van een goed gevulde groentesoep,… het zijn allemaal bezigheden die de eenzaamheid niet te niet doen doch net een zin geven.

Het kind dat plots roept dat de keizer geen kleren aan heeft, buiten de euforische massa, is voor mij een van de belangrijkste geluiden in deze tijd. In alle tijden eigenlijk.

Blijft het fenomeen van de dissidentie, die Chinese blogger met kuren. Waarom zweeg die man ook niet, waarom deed hij niet mee met de rest? Omdat hij de eenzaamheid aan kon, er zelfs kracht uit putte. De energie van de klokkenluider, die uit de verbondenheid treedt, maakt het project van psychotherapeuten enigszins suspect: ze staan aan de kant van het conformisme. De dwang van de welzijnsmaatschappij, zoals Aldous Huxley die in Brave New World (1932) beschreef, rekent af met alle zuurpruimen en caractériels, mensen die om een of andere reden tegen de stroom ingaan en de bluts en de buil erbij nemen.

In het vooruitzicht van de Warmste Week, waar BV’s elkaar wenend in de armen vallen, is een eerbetoon aan ongezellige lieden zoals Huang Qi gepast. Het kind dat roept dat de keizer geen kleren aan heeft, buiten de euforische massa, is voor mij een van de belangrijkste geluiden in deze tijd. In alle tijden eigenlijk. Laten we het koesteren.

Johan Sanctorum – 21.11.2019


https://sanctorumblog.wordpress.com/

 

Recycleren

“Het enige wat ik weet, is dat ik ecologisch begraven wil worden. Gewoon in een linnen zak, put in de grond en gerecycleerd door de beestjes. Liefst in de natuur. En dan kun je fantaseren. Je wordt opgegeten door wormpjes, die op hun beurt worden opgegeten door een molletje, dat gepakt wordt door een kerkuil, die dat molletje aan zijn jongen geeft. Voor je het weet vlieg je een half jaar later rond in de vorm van een kerk­uiltje.”

Dirk Draulans

Lijkt mij fantastisch om zo mogen begraven te worden. Misschien is de milieubeweging tegen dat ik de put in moet wel zover dat het kan. En dan wil ik ook nog dat het in de IJsebroeken kan, in Overijse, de lievelingsplek uit mijn jeugd.

Het is ondertussen een beschermd natuurgebied geworden en daar ben ik heel blij om, het zal dus niet zo vlug verdwijnen en mens en dier zullen er nog hopelijk heel lang van kunnen genieten. De ideale begraafplaats dus!

Een plek (De IJsebroeken)

Ieder mens
heeft een plek nodig
waar je alleen kan zijn
in voor- en tegenspoed.

Een plek,
waar het water
zuiver is
en de rust
intenser.

Een plek,
waaruit de natuur
nieuw leven put
en waar schoonheid
magisch wordt.

Een plek,
waar het gras
hoger is
en de wortels
sterker en dieper.

Een plek,
waar dag en nacht,
fauna en flora
veilig is,
voor nu en later.

Een plek,
waar dat ongrijpbare gevoel
dat men ziel noemt,
naar antwoorden zoekt
en telkens opnieuw
een andere waarheid vindt.

Micheline Baetens – 12.10.2019

Foto’s Jacques Hertogh

Zwarte Piet

Ik ben even zwart als zwarte piet, maar ik voel me niet aangesproken door zijn ‘inherent racistische karakter’

Assita Kanko. Beeld AFP
Assita Kanko is auteur, onderneemster en Europarlementslid voor N-VA

Geachte heer Cammaerts,

Jawel, het is opnieuw die tijd van het jaar. Binnenkort komt de stoomboot uit Spanje opnieuw aan, en naar goede jaarlijkse gewoonte zorgt de Sint dan niet enkel bij de brave kinderen voor de nodige opwinding. In een opiniestuk in De Morgen maakt u zich vanuit Londen druk over “het inherente racistische karakter van de zwarte piet-traditie”. Sterker nog: u bent er vanuit Londen meer en meer van overtuigd geraakt dat veel witte Vlamingen in totale ontkenning leven dat hun alledaagse visies en handelen in se racistisch zijn. Dat is op zich al geen lichte beschuldiging voor de Vlaming die ik intussen ook ben, maar ik voelde me pas écht aangesproken toen u er ook mijn partij bij haalde. “Het artificiële verschil dat de N-VA en andere Vlaams-nationalisten maken tussen een cultureel Vlaams-zijn en een etnisch Vlaams-zijn, is een handige politieke mythe om hen van racisme te zuiveren. Immers, als puntje bij paaltje komt, is voor velen de enige ‘echte’ Vlaming, een witte Vlaming.”

Ik heb het tweemaal moeten lezen, maar echt, zo stond het er. Zwart op wit, jawel.

Wel meneer Cammaerts: ik moet u ontgoochelen en zelfs verrassen. Dat je als Vlaming perfect zwart, lesbisch, of moslim, of alledrie tegelijk, … kan zijn, dat besefte ik pas toen ik bij de N-VA zat. Kijk naar hoeveel diversiteit je bij ons hebt. Ik ben geen witte Vlaming, maar als zwarte Vlaming heb ik uitgerekend bij die Vlaams-nationalistische partij de kans gekregen om een gooi te doen naar een zitje in het Europees parlement.

Sterker nog: ondanks die volgens u in se racistische visie van heel wat Vlamingen ben ik er op de koop toe ook nog in geslaagd om dat zitje te veroveren met een score waarmee ik in de Vlaamse top 10 zat: 85.950. En zowat elke dag nog kom ik in contact met Vlamingen – van Kortrijk tot Hasselt – die er helemaal geen graten in zien om lang met mij te praten, hun problemen te delen, mij moed in te spreken, samen selfies te maken en samen flink wat af te lachen.

Ik moet u ook een tweede maal ontgoochelen: hoewel ik zelf even zwart ben als die goede ouwe zwarte piet, voel ik me helemaal niet aangesproken door zijn zogenaamd ‘inherent racistische karakter’. Ik ga er namelijk van uit dat zwarte piet gewoon terug te brengen is tot een eeuwenoude traditie, waarbij die brave knecht minstens al een deel van zijn kleurtje ontleende aan al die schoorstenen die hij op zijn weg tegenkwam.

Sterker nog: ik ga er ook van uit dat zwarte piet voor de overgrote meerderheid van de Vlamingen gewoon past in de traditie van een eeuwenoud kinderfeest. En dat ouders en kinderen die binnenkort opnieuw volop zullen genieten van Sinterklaas daar in de verste verte geen racistische bedoelingen mee hebben. Of zoals u het in Londen wellicht zou verwoorden: Much ado about nothing. Kunnen we dan ook afspreken om de Sint en zijn knecht voortaan niet meer te misbruiken voor politieke of ideologische doeleinden? Het is een kinderfeestje.

Wat me evenwel nog veel meer stoort in uw opiniestuk, is dat u alles en iedereen op één racistisch en dicriminatoir hoopje gooit. U gaat ervan uit dat de Vlaming er nog steeds van overtuigd is dat een Vlaming per definitie blank is. Waarbij u meteen ook dé Vlaming stigmatiseert en wegzet als een onverbeterlijke racist. Waarom zoveel self bashing? Ik herken de eeuwige schuldige witte man. Natuurlijk worden mensen met allochtone roots soms gediscrimineerd op de arbeidsmarkt, maar dit geldt net zo goed – en wellicht nog meer – voor 50-plussers die een nieuwe baan zoeken, voor vrouwen die kinderen krijgen… En uiteraard vragen we van nieuwkomers hier dat ze zich zoveel mogelijk integreren, de taal van het land leren en een aantal gewoonten en gebruiken eigen maken. Maar zeg eens: zou u dat zelf ook gemakshalve niet doen, mocht u morgen uitgenodigd worden om in China te gaan doceren? En heeft het verleden ons intussen niet geleerd dat het net in het belang van die nieuwkomers is om nog veel sterker in te zetten op integratie of op een goede beheersing van het Nederlands? Of zoals u het in Londen wellicht zou verwoorden: When in Rome, do as the Romans do.
Kunnen we dan ook afspreken om maatschappelijke uitdagingen voortaan niet meer te misbruiken voor politieke of ideologische uitdagingen? Het helpt ons helemaal niet vooruit.

Assita Kanko.

https://www.demorgen.be/meningen/tijd-om-toe-te-geven-wit-vlaanderen-is-banaal-racistisch~be615281/?utm_source=link&utm_medium=app&utm_campaign=shared%20content&utm_content=free

Wie zijn de echte brandstichters?

Wie zijn de echte brandstichters?

Als samenleving kijken we amper op van de brandstichting in Bilzen. De grens schuift elke dag op, merkt Victor Wouters.

Victor Wouters:
Wie? Student wijs­begeerte en rechten aan de KU Leuven.
Wat? De samen­leving is ruwer en extremer geworden, en daar hebben veel politici toe ­bijgedragen.

‘Let it burn man, vieze vuile bruine kippen, laat gewoon het hele nest afbranden’, klonk het zondagnacht in Bilzen (DS 12 november). Het gebouw waar vanaf midden december asielzoekers in afwachting van hun procedure hun intrek moesten ­nemen, werd er moedwillig in brand gestoken. Eind vorige maand was er al protest tegen de komst van het asielzoekerscentrum.

Een brand is een veelgebruikte metafoor voor situaties die uit de hand (dreigen te) lopen. Ook de Zwitserse auteur Max Frisch maakte op ingenieuze manier gebruik van die metafoor in zijn theaterstuk Biedermann und die Brandstifter uit 1953. Het stuk is relevanter dan ooit.

Herr Biedermann is een typisch bourgeois meneertje dat altijd recht in zijn schoenen meent te staan. Tot er plots een man voor zijn deur staat die hem om onderdak vraagt. Na wat gevlei laat Biedermann hem met ­tegenzin toe om op zolder te verblijven. De volgende dag heeft zijn logé plots een extra gast bij zich en slepen ze flessen benzine de trap op. De stad wordt al langer geteisterd door brand­stichters en Biedermann en zijn vrouw zijn bang dat zij het volgende slachtoffer zijn. Maar Herr Biedermann wil vriendelijk zijn en slaat de beschuldigingen van zijn vrouw af. Uit angst nodigt hij ze uit om samen te eten. Als ze vrienden worden, is er toch geen gevaar meer?

Nog later ziet Biedermann hoe de twee mannen in de weer zijn met een lont en houtwol. Zelfs wanneer de mannen hun gastheer rechtuit vertellen dat ze van plan zijn het huis in brand te steken, denkt hij dat ze zijn humor op de proef stellen. Als ‘teken van vertrouwen’ geeft hij de mannen zelfs een lucifer. Want het is toch ­allemaal een grapje, nee? Later in dezelfde scène staat het huis van de Biedermanns in lichterlaaie.
Frisch schreef een komisch stuk met een tragisch einde. Je ziet hoe Biedermann met open ogen in de val trapt. Kun je zelfs spreken van een val? De brandstichters zijn heel duidelijk over hun bedoelingen. Herr Biedermann is gewoon te angstig om ertegen in te gaan en denkt er beter aan te doen ze te helpen dan ze voor het hoofd te stoten. Hij organiseert zijn eigen ongeluk.

Fouten herhalen

Het Biedermann-drama is een les zonder er een te willen zijn. Het stuk kreeg niet voor niets als ondertitel ‘Lehrstücke ohne Lehre’. Frisch’ theater leert ons hoe we helemaal niets leren. We hervallen in onze fouten en gaan veel te snel mee in foute dingen.
We kijken als samenleving nauwelijks op van wat in Bilzen gebeurde. Het is een enge gedachte – zo’n daad wordt ook het slachtoffer van onze meer dan menselijke gewenning. Maar het gaat nog veel verder. Haat leeft overal in onze maatschappij. De online reacties liegen er niet om: veel mensen vinden het jammer dat het gebouw leeg was.

De naakte waarheid

Bepaalde politici menen steeds maar weer te moeten ‘zeggen wat de mensen denken’ en ‘zeggen wat niet gezegd mag worden’. Alsof ‘wat de mensen denken’ niet door die politici zelf gevormd zou zijn. Alsof we niet al twintig jaar aan het zeggen zijn ‘wat niet gezegd mag worden’. In de praktijk komt het erop neer dat we steeds extremer en ruwer spreken over elkaar. Verdraagzaamheid werd ‘naïviteit’, menselijkheid werd ‘volks­verraad’.

Veel politici doen in essentie hetzelfde als Biedermann. Hij helpt de brandstichters, tegenwerken vindt hij veel gevaarlijker. Hij gaat nog net niet zover dat hij zijn eigen huis in brand steekt, maar veel scheelt het niet.

Herkent u dat gevoel, dat er zoveel gebeurt in de wereld dat we het amper nog bij kunnen houden? Wie weet er nog wat er vorige week in het nieuws was? Weet u volgende week nog wat er in Bilzen gebeurd is en dat u dit stuk gelezen hebt? Wanneer we alles samen leggen en een stap terugzetten, wordt duidelijk dat de grens iedere dag opnieuw opschuift. Onder invloed van mensen met slechte bedoelingen schuiven we steeds verder op. Wanneer zeggen we stop? Wanneer schoppen we de brandstichters van onze zolder?

Op een gegeven moment zegt een van de brandstichters tegen Biedermann: ‘Een grap is de derde beste vermomming. De tweede beste: sentimentaliteit. Maar de beste en veiligste vermomming blijft nog steeds de naakte waarheid. Die gelooft niemand.’ Hoe zullen wij reageren als iemand ons de naakte waarheid vertelt? Max Frisch interpelleert met zijn Biedermann-drama ieder van ons.

Wie is er allemaal schuldig, wanneer de vlam in de pan slaat? Wacht ons hetzelfde lot als Biedermann, of worden wij wel op tijd wakker?

Victor Wouters
De Standaard – 13.11.2019

Een musje en een roodborstje (metafoor voor de asielcrisis)

Een musje en een roodborstje in de tuin, en genoeg eten voor iedere vogel. Maar toch voelt dat roodborstje de behoefte om de mus aan te vallen en te verjagen. Blijkbaar is niets menselijks hem of haar vreemd.

Een roodborstje is heel erg gesteld op het eigen territorium en kan serieus agressief uit de hoek komen.
Een mus is dan eerder bescheiden en tolerant, maar ook daardoor kwetsbaarder en toegeeflijker.
Hoe lossen we dat nu op voor die mus, want tegen overmacht hebben we weinig verweer?

Liefst van al zou ik dat musje nu binnen pakken, maar dat lukt mij niet. Maar misschien is het voedsel beter verspreiden over de ganse tuin geen slecht idee, zodat ieder vogeltje wel ergens een veilig plekje vindt om zijn of haar buikje te vullen.

Er zullen altijd musjes en roodborstjes zijn, maar ook mensen die naar oplossingen zoeken, zodat iedereen aan zijn en haar trekken kan komen, en we in een rechtvaardige wereld kunnen leven.

Hopelijk…

November Rain

When I look into your eyes
I can see a love restrained
But darlin’ when I hold you
Don’t you know I feel the same

Nothin’ lasts forever
And we both know hearts can change
And it’s hard to hold a candle
In the cold November rain

We’ve been through this such a long long time
Just tryin’ to kill the pain, oo yeah
But love is always coming and love is always going
And no one’s really sure who’s lettin’ go today
Walking away

If we could take the time
To lay it on the line
I could rest my head
Just knowin’ that you were mine
All mine
So if you want to love me
Then darlin’ don’t refrain
Or I’ll just end up walkin’
In the cold November rain

Do you need some time on your own
Do you need some time all alone
Everybody needs some time
On their own
Don’t you know you need some time all alone

I know it’s hard to keep an open heart
When even friends seem out to harm you
But if you could heal a broken heart
Wouldn’t time be out to charm you

Sometimes I need some time
On my own
Sometimes I need some time all alone
Everybody needs some time
On their own
Don’t you know you need some time all alone

And when your fears subside
And shadows still remain, oh yeah
I know that you can love me
When there’s no one left to blame
So never mind the darkness
We still can find a way
‘Cause nothin’ lasts forever
Even cold November rain

Don’t ya think that you need somebody
Don’t ya think that you need someone
Everybody needs somebody
You’re not the only one
You’re not the only one

Don’t ya think that you need somebody
Don’t ya think that you need someone
Everybody needs somebody
You’re not the only one
You’re not the only one

Don’t ya think that you need somebody
Don’t ya think that you need someone
Everybody needs somebody
You’re not the only one
You’re not the only one

Don’t ya think that you need somebody
Don’t ya think that you need someone
Everybody needs somebody

 

Laat me

Vroeger waren het onze ouders, familie, de kerk en onze omgeving die vertelden hoe we moesten leven.

Nu is dat vooral de media en de politiek. Om nog maar te zwijgen van de vele verenigingen die aan hun subsidies moeten geraken! Je wordt door hen overladen met “goede raad” en activiteiten die er vooral voor zorgen dat ze een reden van bestaan hebben.

Af en toe eens je vuile vinger opsteken en er eens hard mee lachen, leidt alles terug tot de juiste proporties en redelijkheid.

Ik heb geleefd

Ik heb gedoold,
maar ben nooit
verdwaald.

Ik heb bedrogen,
maar enkel
mezelf.

Ik ben fout geweest,
maar enkel
uit onwetendheid.

Ik heb geloofd,
maar ook
getwijfeld.

Ik heb gezorgd,
maar niet genoeg
voor mezelf.

Ik heb gezocht,
maar op de verkeerde
plaatsen.

Ik heb geleefd,
en vooral
veel geleerd.

Micheline Baetens – 07.11.2018